چالش های امور تربیتی در منطقه احمدآباد و ناحیه 2 مشهد
ساعت ٩:۱٢ ‎ق.ظ روز سه‌شنبه ۳۱ اردیبهشت ،۱۳۸٧  

بسم الله الرحمن الرحیم

 

 

 

 

عنوان تحقیق :

 

بررسی محدودیت ها و چالش های امور تربیتی در منطقه احمدآباد و ناحیه 2 مشهد و راهبردهای موثر جهت ارتقاء عملکرد آن

 

 

دی ماه 86

 

 

 

فهرست مطالب

 

           عنوان                                                                                          صفحه

 

 

چکیده                                                                                                           3

 

اهمیّیت و ضرورت انجام تحقیق                                                                           4

 

نوع تحقیق                                                                                                   4

 

جامعه آماری                                                                                                4

 

روش آماری                                                                                                  5

 

ویژه گیهای نمونه آماری                                                                                 5       

 

تجزیه و تحلیل یافته های تحقیق                                                                    5

 

نمونه پرسشنامه                                                                                          6

 

محدودیتهای تحقیق                                                                                       7

 

واژگان کلیدی                                                                                                7

 

مقدمه                                                                                                         7

 

ضرورت حضور مشاوره در مدارس ابتدایی و راهنمایی                                      9

 

لزوم هماهنگی و پیوند امور تربیتی و خا نواده                                                  12

 

امور تربیتی و آموزه های دینی                                                                       14

 

میزان بهره مندی دانش آموزان از برنامه های امور تربیتی                                 19

 

تأثیر معلمان آموزشی و پرورشی در پیشبرد اهداف تربیتی                               22

 

نتیجه گیری                                                                                                  25

 

منابع و مآخذ                                                                                                 26

 

 

 

 

 

 

 

 

 

چکیده

 

پژوهش مورد نظر با استفاده از دو روش کتابخانه ای و میدانی و تنظیم پرسش نامه ای با 29 سوال بسته و یک سوال باز در سه محور:

1-مشکلات و محدودیت های اجرایی برنامه های امور تربیتی

2-کمبودها و نارسایی های امکانات پرورشی

3-ضرورت ارتقای سطح آگاهی و تخصص مربیان پرورشی  

در نمونه آماری 60 نفری در دو منطقه احمدآباد و ناحیه 2 مشهد خراسان رضوی مورد بررسی قرار گرفت. این نمونه با روش میانگین گیری تک به تک سوالات و مقایسۀ دو ناحیه با یکدیگر مورد بررسی قرار گرفت که تا حدود زیادی دو ناحیه نظرات مشابهی داشتند. در این پژوهش ابتدا مختصری به مقایسۀ تعلیم و تربیت و آموزش و پرورش پرداختیم ، سپس اهمیت مشاوره در مقطع ابتدایی و راهنمایی و لزوم حضور پررنگ تر و سازمانی تر مشاوره در این مقاطع مورد بررسی قرار گرفت.

در پی آن به لزوم ارتباط خانه و مدرسه و میزان پیشرفت این مهم از گذشته تاکنون و راهکارهایی جهت ارتقاء این ارتباط اشاره شد. سپس به اهمیت آموزه های دینی خصوصاً نماز در مقطع ابتدایی پرداختیم و مشکلات بر سر راه این مهم  ، به دو محور کمبود امکانات در مدارس و فقر فرهنگی و انگیزشی تقسیم بندی شد.

در بخش بعدی به تأثیر برنامه های امور تربیتی بر روی دانش آموزان و معضلات موجود در جهت ارتقاء سطح کیفی این برنامه ها اشاره شد و در ادامه به اثربخشی همکاری مربیان آموزشی در امور پرورشی و محدودیت ها و مشکلات موجود در راستای این مهم و نیز به لزوم گردهمایی های پرسش و پاسخ های سیاسی-اجتماعی قشر فرهنگی و دانش آموزی اشاراتی شد.

در نهایت با ارائه پیشنهاداتی به نتیجه گیری این بحث پرداختیم.


 

 

 

 

اهمیت و ضرورت انجام تحقیق

 

در نظام اسلامی هر شخص و نهادی که خود را وابسته و متعلق به این نظام بداند مسئولیتهای ویژه ای را پذیرفته است امور تربیتی نیز  بنا بر    اهداف خاصی که در چهار چوب مدارس دنبال می کند در کنار امور آموزشی وظیفه  و رسالت رشد دادن مدارس و ساختن نسلی آگاه به ارزشهای اسلامی ،متعهد، مومن، فعال و شاداب را به عهده دارد. نسلی که بایدهویت تازه ای کسب کند آرمانهایش بارفرهنگی خاصی بیابدو کردار وگفتارش ،تحصیل و عملش و حتی سرگرمی هایش را جهت و معنای الهی و انسانی ببخشد ما معتقدیم هر معلمی در هر پایه و هر رشته ای باید به پرورش بیش از آموزش بها دهد و در راستای این امر هر فرد و در نهایت کل سازمان باید خود را منطبق با تغییرات ساختاری رشد دهد و به دنبال راهکارها و شیوه های جدید و صحیح تر برای بهبود وضعیت نظام آموزشی و پرورشی باشد. بنابراین برای دستیابی به عوامل موثر در تواناسازی که نیازی همیشگی است باید گامی در حد توان برداشت.

در این راستا بر آن شدیم طی تحقیق انجام شده مشکلات ،محدودیتهاو چالشهای امور تربیتی  در مدارس  منطقه احمد آباد و مدارس ناحیه 2 مشهدرا  مورد بررسی قرار دهیم.

 

نوع تحقیق :

 

 این تحقیق یک تحقیق توصیفی است که اطلاعات جمع آوری شده در آن با دو روش کتابخانه ای و میدانی انجام گرفته است. روش کتابخانه ای جهت مطالعه و بررسی موضوع و دسترسی به اطلاعات اولیه جهت آشنایی با این موضوع بوده که در آن از نشریات مختلف مثل نشریات پیوند ، فصلنامه های آموزشی ومقالات و کتب بزرگان علوم تربیتی استفاده شده است و روش میدانی که با تهیه پرسشنامه ای خودساخته بصورت 29 سوال بسته و یک سوال باز انجام شده است.

 

جامعه آماری :

 

80 درصد همکاران مرتبط با درس پرورشی در منطقه احمدآباد و همکاران 30 مدرسه  از ناحیه 2 مشهد به این پرسشنامه ها پاسخ داده اند.

 

 

 

 

روش آماری :

 

جهت تجزیه و تحلیل سوالات پرسشنامه ها از روش میانگین گیری در هر سوال بصورت جداگانه استفاده شده که به عبارتی روش تجزیه و تحلیل توصیفی در پرسشنامه هاصورت گرفته  و برای تواناسازی روش قدم به قدم  تجزیه و تحلیل متغیرهای مستقل انجام گرفته است.

 

ویژگی های نمونه آماری :

 

از مجموع 60 نفر نمونۀ آماری در این پژوهش ،63 درصد مدرک کارشناسی و 36 درصد مدرک فوق دیپلم و 1 درصد کارشناسی ارشد داشتند. 60 درصد رشته تحصیلی مرتبط با علوم تربیتی و 40 درصد غیرمرتبط با علوم تربیتی بود. اکثراً زیر 13 سال سابقۀ مربیگری داشته اند.

 

تجزیه و تحلیل یافته های تحقیق :

 

در فراینداین نوع تحقیق ها که باید بصورت علمی و دقیق انجام گیرد ابتدا تحصیلات ، سنوات خدمت ، رشته تحصیلی بررسی شد و سپس پاسخ گویی ها مورد تجزیه و تحلیل توصیفی قرار گرفت.

در این پرسشنامه سوالات به سه دسته تقسیم شد :

1-     سنجش اثربخشی و غنی بودن برنامه های مدون در امور تربیتی که در 11 سوال مطرح شد.

2-     مشکلات و محدودیت های مختلف مربیان که در 12 سوال مطرح شد.

3-     میزان امکانات مورد نیاز امور تربیتی مدارس که در قالب 6 سوال بررسی شد.

 

در صفحه بعد  به نمونه ای از پرسشنامه اشاره شده است.که در آن پرسش شونده با انتخاب یکی از گزینه های زیاد ، متوسط ویا کم  به سوالهای مربوطه پاسخ می دهد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

میزان تحصیلات:                رشته تحصیلی:               محل خدمت:

­­­­­

زیاد

متوسط

کم

1-میزان ثمربخشی برنامه های پرورشی بر آموزه های دینی دانش آموزان                                       

 

 

 

2-میزان غنی بودن محتوی فعالیتهای پرورشی                                                 

 

 

 

3-تاثیر برنامه های تربیتی برسلامت روحی و روانی دانش آموزان                      

 

 

 

4-تاثیر برنامه های پرورشی بر تقویت حس مسئولیّت پذیری و مشارکت جویی دانش آموزان

 

 

 

5-میزان اثربخشی امور تربیتی در پرورش قوه خلاقّیت ونوآوری و ابتکار دانش آموزان

 

 

 

6-میزان جذابیّت و شادابی  برنامه های پرورشی در مدرسه برای دانش آموزان

 

 

 

7-تمایل واستقبال  دانش آموزان برای شرکت در فعالیّتهای پرورشی

 

 

 

8-افزایش روحیّه خود باوری وپذیرش فرهنگ خودی با فعالیتهای تربیتی

 

 

 

9-پیشبرد اهداف پرورشی با توجه به تداخل آنهابا برنامه های آموزشی مدرسه

 

 

 

10- میزان توجّه به خصوصیّات شناختی ،عاطفی،اجتماعی و ویژگیهای سنی در برنامه های تربیتی

 

 

 

11-میزان اثر بخشی اردو های دانش آموزی بر اعتلای شخصیت اجتماعی دانش آموزان

 

 

 

12-میزان ثمر بخشی  انحصاری کردن فعالیّتهای تربیتی در حیطه وظایف مربی پرورشی

 

 

 

13-اثر بخشی  مشارکت معلمان آموزشی در امور پرورشی

 

 

 

14-ضرورت ارتباط تنگاتنگ متصدیان امور تربیتی با حوزه و مراجع دینی

 

 

 

15-میزان تخصص ومعلومات مربیان جهت رفع مشکلات تربیتی دانش آموزان

 

 

 

16-ضرورت حضور مشاور در مدارس راهنمایی در کنار مربی پرورشی

 

 

 

17-میزان رضایت دانش آموزان ازرسیدگی به مشکلات اخلاقی و دینی آنها توسط مربیان

 

 

 

18-میزان هماهنگی روش تربیتی خانواده و مربیان تربیتی برای دانش آموزان

 

 

 

19-میزان آشنایی مربیان به خصوصیات عاطفی و روحی و اجتماعی دانش آموزان

 

 

 

20-فرصت کافی برای ارتباط صحیح مربی با دانش آموزان در مدرسه

 

 

 

21-لزوم ارتباط آموزش درس پرورشی با فعالیتهای پرورشی

 

 

 

22-میزان روشن بودن اهداف کاری و وظایف مربیان پرورشی در مدارس

 

 

 

23-  میزان اثر بخشی واگذاری کلاسهای پرورشی به دبیران آموزشی

 

 

 

24-میزان بهره مندی عادلانه  همه دانش آموزان از امکانات فرهنگی ، هنری و تفریحی

 

 

 

25-تعداد مناسب اردوگاهها برای استفاده همه مناطق از آنها

 

 

 

26-تعداد مناسب نماز خانه وسالن اجتماعات برای مراسم عبادی وجشنهاو آئینهای ملی

 

 

 

27-میزان پشتیبانی مالی  ادارات آموزش و پرورش جهت برگزاری اردوها، گردشها وبازدیدها

 

 

 

28-امکان بهره مندی کافی و مناسب دانش آموزان از کتابخانه ها ی مدارس

 

 

 

29-امکان کافی برای برگزاری مسابقات علمی فرهنگی در تمام مدارس

 

 

 

30- نظرات و پیشنهادهای سازنده جهت بهبود شرایط کنونی

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                               

 

 

محدودیت های تحقیق :

 

1- تنگناهای موجود در انتخاب نمونۀ آماری و عدم دسترسی آسان به علت پراکندگی نمونه های آماری

2- عدم تطابق رشته تدریس محققین با موضوع مربوطه ودر نتیجه کمرنگ شدن همکاری برخی ازنمونه ها در پاسخگویی به پرسشنامه ها

3- دوری منطقه احمدآباد و ادارۀ مورد نظر برای محقق ودشوارشدن فرایند  تحقیقات آماری مربوط به منطقه.

 

واژگان کلیدی :

تعلیم و تربیت – آموزش و پرورش – امور تربیتی –  مشاوره

 

 

مقدمه

 

در مکتب اسلام تعریف تعلیم و تربیت و رابطۀ آن با یکدیگر آنچنان عمیق و واضح است که با مراجعه به آن می توان از خطاهای احتمالی در امان بود. در دین مبین اسلام علم به نور[1] ، دلیل[2] ، حجت ، معرفت و ادراک حقیقت و شعور تعبیر شده و به اوصافی چون امامُ العقل ، امامُ العمل ، قائد ، مصباح العقل ، جمال ، اصل هر خیر و امثال آن که در کتاب غررالحکم قابل دسترسی می باشد توصیف شده است.

تعلیم : تعلیم یعنی رساندن متعلّم به حدی که حقیقت مسئله مورد نظر را درک کند به عبارتی تعلیم انتقال دانسته های عالم به متعلّم است.

 تربیت : تربیت در لغت عرب به معنی اتمام ، اصلاح ، رشد بخشی و نمو دادن مرحله به مرحلۀ متربّی تا حد نهایی آن است.

تربیت به معنی زیاد کردن و پرورش دادن و اگر از ریشۀ «ربّبه» یعنی «رب» به آن نگاه کنیم به معنای رویاندن و پدید آوردن مرحله به مرحله تا حد کمال آن است. پس تربیت یعنی برانگیختن و شکوفا کردن و رشد دادن استعدادهای انسان در جهت کمال با استفاده از تلاش متربی و فراهم کردن زمینه ها و عوامل موثر و لازم.

به تعبیر روشن تر تربیت خطی است که نقاط آن را تعلیم تشکیل می دهد. با توجه به معانی تعلیم و تربیت خوب است مقایسه ای بین این دو تعریف داشته باشیم.

 

 

   تعلیم :                                                         تربیت :

به نور رساندن                                                 نورانی بارآوردن

به حکمت رساندن                                           حکیم بار آوردن

عالم کردن                                                     روحیه علمی بخشیدن

به ادراک و شعور رساندن                                  با شعوربار آوردن

به فکر واداشتن                                               متفکر بار آوردن

با استقلال و ابتکار آشنا ساختن                         مستقل ومبتکر بار آوردن

به تعقل و تعمق واداشتن                                  عاقل وعمیق بارآوردن

نشان دادن حق                                              برحق بار آوردن

 

و اما تعریف آموزش و پرورش چیست؟

 

آموزش : انتقال مفاهیم از ذهن و قلب آموزش دهنده بر ذهن و قلب دانش آموز

 پرورش : به نتایج حاصله از کلیه برنامه های آموزشی و امور مربوط به آن گفته می شود. ایجاد هر گونه مهارت علمی و فنی و حرفه ای ، هنری ، بدنی ، سیاسی ، اجتماعی و ... را می توان در چهارچوب پرورش گنجاند. مقایسه ای نیز بین پرورش و تربیت داریم :

پرورش :                                                       تربیت :

پرورش جهت ندارد.                                                         تر بیت رو به کمال است.

پرورش انسان را در حیات دنیا خودکفا و توانا می سازد.                    تربیت ویژۀ حیات انسان است.                       

پرورش در مرز زندگی و مرگ مفهوم دارد.                            تربیت ماورای این زندگی را هم دربرمی گیرد.

پرورش قدرت می آورد.                                                    تربیت قدرت را در اختیار عقل قرار می دهد.

اجزای پرورش را آموزش تشکیل می دهد.                         اجزای تربیت را تعلیم دربرمی گیرد.

پرورش دانشمندپرور است.                                                          تربیت علی و فاطمه و خمینی و ابن سیناپرور است.

پرورش استعدادها را رشد می دهد.                                 تربیت استعدادها را با معیار انسانی معنادار می کند.

 

 

پس هر آموزشی تعلیم نیست ولی هر تعلیمی می تواند آموزش باشد. موضوع آموزش و تعلیم یکی است اما نتیجه تعلیم و آموزش متفاوت است.  نهایت آموزش انتقال اطلاعات است و نهایت تعلیم ایجاد نور و روشنایی .عجیب که در کشوری اسلامی که تا این حد همه چیز را در آئین دینی مان روشن و واضح داریم چرا نام آموزش و پرورش را انتخاب کرده ایم و در پی تعلیم و تربیت نیستیم؟

بهتر نبود بجای نام آموزش و پرورش ، نام کانون تعلیم و تربیت بر این نهاد می نهادیم تا شاید یادمان باشد که ما برای پروراندن هر موجودی پا به این مکان مقدس ننهاده ایم و برای القای آموخته هایی در ذهن و فکر کودکمان تلاش نمی کنیم که ما اینجاییم تا با الهام از دستورات دین مبین اسلام آدم تربیت کنیم و انسان تعلیم دهیم.

و به قول بزرگ مرد عالم تعلیم و تربیت استاد مطهری :

«من ستایشگر آن معلمی هستم که اندیشیدن را بیاموزد نه اندیشه ها را» 

 

 

ضرورت حضورمشاوره درمدارس ابتدایی وراهنمایی

 

در ابتدای سخن پیش از آنکه به سراغ موضوع امور تربیتی برویم بهتر دیدیم تا با اندکی تأمل بر کلام گهربار رهبرمان که فرمودند : «ابتدایی را دریابید که دانشگاه دیر است.» به این مهم بپردازیم که چرا آموزش و پرورش ما به محکم کردن پایه های این بنا نمی پردازد تا در پس زلزله ها و پس لرزه های دوران نوجوانی و جوانی آنهم در این عصر ارتباطات که هجوم های متعدد بر اندیشه و قلب و روح نوجوان و جوان از هر سو وجود دارد آنقدر پایه های این بنا را محکم کنیم که ترس از گزندهای زمانه در وجودمان تا این حد لحظه به لحظه رخنه نکند ، با یقین به اینکه جلوی زلزله را نمی توان گرفت اما می توان خانه را چنان محکم ساخت که جلوی ترس از آثار زلزله را بگیرد.

تربیت نیاز ضروری حیات انسان است. آنکه به موقع و درست تربیت نشود زیان عظیمی به خود و اجتماع خود می زند. زورگویان ، استعمارگران ، جنایتکاران ، جانیان و فرصت طلبان ، همه زادۀ تربیت غلط هستند. همانگونه که پاکان و پرهیزگاران و خادمان حقیقی جامعه بشریت در هر پست و مقام و درجه و رتبه ای زادۀ تربیت صحیح و به موقع هستند. گفتیم تربیت صحیح و به موقع اگر از نقش دوران جنینی و کودکی به دلیل کمبود وقت فعلاً صرف نظر کنیم ، اولین گام جهت این امر پس از خانه مقطع ابتدایی دانش آموز است و چه بهتر که پیش دبستانی را نیز به این مهم بیفزاییم.

نقش امور تربیتی در ابتدایی و پیش دبستانی تا چه حد است؟ آیا آنچه در حال حاضر در پیش دبستانی می بینیم حول محور تربیت وتعلیم می گردد و یا آموزش و پرورش؟ مراکز پیش دبستانی قبل از اینکه ماهیت آموزشی پیدا کنند باید اهدافی فراتر از رشد جسمی حرکتی و جایگزینی مادران شاغل و آمادگی برای ورود به دبستان را داشته باشند ، باید مکانی باشند برای آماده سازی روح و روان کودک جهت حضور در کانون تعلیم و تربیت. کودکان پیش از ورود به دبستان سرگذشتی پر از تجربه های کوچک زندگی با خانواده و گاهاً اجتماع دارند که هر یک احتیاج به شیوه ای صحیح جهت تعمیق ، تغییر یا تکمیل این تجربه ها دارند. اینکه کودک بدون حضور عوامل تربیتی تنها با آموزش به مقطع ابتدایی پا بگذارد و اینکه خلأ مشاور در مقطع ابتدایی به وضوح دیده شود بسی جای نگرانی و تأسف است. حال که سخن به اینجا رسید بهتر دیدیم دربارۀ این مهم کمی به بررسی در حد اقتضای زمانی و مکانی مختصر خود بنماییم :

حدود یک پنجم اصول آموزش و پرورش به مسائل مشاوره ای اختصاص دارد ولی به این مهم در حد لزوم اهمیت داده نشده چه بسا دانش آموزان پایه اول و دوم ابتدایی نیاز پررنگ تری به مشاوره دارند. جناب آقای جامه بزرگ با 19 سال سابقه در امر مشاوره در تهران معتقدند: مشاوره در ابتدایی یکی از کلیدی ترین و مهم ترین مسائل مورد نیاز مدارس است. مشاوره از دهۀ 50 به آموزش و پرورش وارد شد و در سالهای 64 به بعد به تدریج هسته های مشاوره ای تربیتی برای خدمات راهنمایی و مشاوره در آموزش و پرورش شکل گرفت و در سال 72 به طور جدی و همانند یکی از دو بال پرواز در دورۀ متوسطه مشغول به ارائۀ خدمت به نسل جوان در مقطع متوسطه شد و جزء مسائل آموزش و پرورش قرار گرفت. با توجه به اینکه هستۀ مشاوره با تأکید بر راهنمایی تحصیلی و شغلی از سال 69 با تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی در مدارس ایجاد شد. در تحقیق جناب عرفانی خانقاه[3] که در سال 1380 روی دختران پیش دانشگاهی تهران انجام داد به این نتیجه رسید که بهداشت روانی می تواند باعث ارتقای آگاهی و ایجاد نگرش مثبت و اثربخشی خوب باشد. در تحقیق دیگری که فارسی[4] در سال 1381 بر روی دختران پیش دانشگاهی شیراز انجام گرفت به این نتیجه رسید که : دختران در مقایسه با پسران از مشکلات روانی بیشتری برخوردارند. سطح اضطراب و اختلال روانی دانش آموزانی که والدین آنها با مشاوره ارتباط داشته اند کمتر بوده است. در سال 1385 اسماعیلی[5] در پژوهش خود بر روی فرزندان شاهدبه این نتیجه رسید که  در آموزش، ارتباط و تعامل صحیح  در خانواده نقش اساسی دارد. رقیبی[6] در سال 1382 نیز مطالعاتش بر روی دانش آموزان سیستان و بلوچستان به این نتیجه رسید که مشاوره بر میزان کاهش افسردگی تأثیر زیادی داشته است. بهرحال آنچه این تحقیقات و دیگر تحقیقات بعمل آمده نشان می دهد تقریباً در اکثر این پژوهش ها میزان رضایت مندی از وجود مشاوره در دبیرستان می باشد. این رضایت مندی و نیز کارآمدی آن با مدرک تحصیلی ، رشته تحصیلی ، سن و سابقۀ خدمت در آموزش و پرورش ، سابقۀ خدمت در مشاوره ، دوره های ضمن خدمت ارتباط مستقیم دارد. از آنجا که سلامت و بهسازی بعنوان یک اصل فراگیر در رأس حرکتهای علمی فرهنگی در آموزش و پرورش است نیاز مشاوره ای در این ارگان بسیار مشهود و قابل لمس است ولی اینکه چرا با وجود این برداشتها هنوز مشاوره در مدارس ابتدایی و راهنمایی جایگاه خود را باز نکرده ، جای سوال است. چرا در ابتدا زیرساختها را محکم نکنیم. اگر در مقطع ابتدایی و راهنمایی واحد مشاوره در مدارس بصورت سازمانی وجود داشته باشد خیلی از خانواده ها که تنها به خاطر عدم آگاهی لازم و نیز هزینۀ مراکز مشاوره و دلایلی نظیر این از رفتن به این موسسات خودداری می کنند ، دسترسی به مشاوره برایشان راحت تر و عملی تر خواهد بود. وقتی مراکزی که تأثیرپذیری آنها بر روی جوانان به اثبات رسید تا این حد می تواند مشکلات را ریشه یابی کند و تا حد امکان سعی در رفع آنها نماید ، چرا سهل انگاری؟

آنچه مهم است اینکه دانش آموزان از همان ابتدا با مشاور و مربیان ارتباط و آشنایی تنگاتنگ پیدا کنند و چنان با این مسئله عجین شوند و خو بگیرند که مشاوره را وصلۀ ناجوری برای خود نبینند. یکی از راههای مبارزه با این معضل ضمن برقراری مکفی و سریع مشاوره در مقاطع ابتدایی و راهنمایی راه نزدیکتر شدن به تک تک دانش آموزان هم با تعدد مشاور در مدارس و یا افزایش ساعات مورد نیاز در مدارس باز شود. چه بسا مشکلات قابل حلی که با گذشت زمان به معضلی تبدیل می شوند. شاید دولت در شرایط فعلی مشکلاتی بر سر راه خود برای بکارگیری مشاورین داشته باشد اما نباید فراموش کنیم که مشاوره جزء لاینفک تعلیم و تعلّم معاصر است و مدارس باید از مشاورین آگاه به فنون مشاوره و راهنمایان کاردان برخوردار باشند. چنانچه این مهم قابل انجام نباشد لااقل با برگزاری دوره های آموزشی مستمر، دیدگاه معلمان را در برخورد با دنیای تلخ و شیرین دانش آموزان روشن تر خواهد کرد. هر چند طی نظرخواهی که از دانش آموزان چند مدرسه بطور تصادفی صورت گرفت ، اکثریت قریب به 90 درصد دانش آموزان ترجیح می دادند که در مدرسه مشاور وجود داشته باشد و برای خود دلایل قابل ملاحظه ای داشتند. این پرسش از دانش آموزان پایۀ دوم و سوم راهنمایی انجام شد. استعداد سرشار کودکان ، گاهی بخاطر یک مشکل قابل حل ناشکفته باقی می ماند و در روند آموزشی و پرورشی کودک اختلال به وجود می آید. درحالیکه در ابتدایی و راهنمایی ، جلوی این معضل با حضور به موقع مشاوری کاردان گرفته می شود. طی نظرخواهی پرسشنامه ای که از مربیان پرورشی منطقۀ احمدآباد وناحیه 2 مشهد بعمل آمد ، از نظر 82 درصد همکاران پرورشی حضور مشاور در سه مقطع ، ضرورت بسیار زیاد دارد و 60 درصد نیز در سوال دیگری تحت عنوان توانایی ایشان در رفع مشکلات دانش آموزان ، پاسخ مثبت (زیاد) داده اند. این مهم تا حدودی از سوی دانش آموزان نیز تأیید شده که با عدم حضور مشاور ترجیح می دهند با مربی پرورشی مشکلاتشان را مطرح کنند. آنچه در اینجا مطرح است اینکه این عزیزان تا چه میزان از آگاهی های لازم برخوردارند و اینکه آیا بهتر نیست تلاش بیشتری در جهت ارتقای سطح آگاهی آنان صورت گیرد؟ آیا به صرف یک مدرک لیسانس امور تربیتی این قشر می توانند مشکلات دانش آموزان را با راه حلی مطلوب بغیر از نظرات و تجربیات شخصی خود حل کنند؟ یکی از کارهای مثبتی که دربعضی از  مدارس صورت گرفته است تشکیل شناسنامه های پرورشی برای دانش آموزان است تا از این طریق بتوانیم دانش آموزان را با مشکلات خاص شناسایی کنیم و در جهت رفع مشکلات اقدام نماییم. ثبت این اطلاعات جهت تسهیل کار مشاوره تا حدود زیادی مرهون فعالیت های هوراس مان[7] در سال 1830 است که اولین بار در مدارس ماساچوست آمریکا انجام شد. این پرونده اگر بصورت کامل و صحیح پر شود کمک شایانی به شناخت کودک در مراحل مختلف تحصیل می کند. اما این پرونده ها در مقطع متوسطه که دارای مشاوران کارآمد هستند نتیجۀ مطلوب می دهد. در مقاطع ابتدایی و راهنمایی اکثراً با نظرهای همکاران غیرتخصصی در شورای مدارس تا حدودی قابل پیشگیری است و باز هم خلأ حضور مشاور محسوس می باشد. در راستای این مهم سه سوال دیگر مربوط به این بخش در پرسشنامه مطرح و میزان رضایت مندی دانش آموزان از رفع مشکلاتشان توسط مربیان ، 80 درصد پاسخ متوسط و ضعیف مورد نظرشان بود و فرصت لازم برای ارتباط صحیح مربی با دانش آموزان نیز در همین حدود 80 درصد کم و متوسط بود. در سالهای گذشته برای هر 25 دانش آموز یک ساعت پرورشی اختصاص می یافت و امسال برای هر چهار نفر یک ساعت این برنامه برای مدارس شهری با جمعیت زیاد خوبست. اما متأسفانه این قانون برای مدارس روستایی و کم جمعیت اصلاً مناسب نیست. در یک مدرسۀ 60 نفره ، 15 ساعت نیاز حضور همکار در مدرسه شناسایی و برآورد شده و با توجه به اینکه اکثر مدارس روستایی از این تعداد هم کمتر هستند در هر مدرسه یک همکار یک روز در هفته حضور دارد که این صدمات شدیدی بر پیکره ارتباط دانش آموز و مربی وارد می سازد و در عمل مربی توانایی خود را در شناخت و رسیدگی به دانش آموزان از دست می دهد.

 

 

لزوم هماهنگی وپیوند امور تربیتی و خانواده

 

با توجه به اهمیت ارتباط تنگاتنگ مشاوره و مشکلات خانوادگی دانش آموزان بهتر دیدیم به این مهم بپردازیم که تا چه حد هماهنگی بین روش تربیتی خانواده و مربیان تربیتی برای دانش آموزان وجود دارد. به پاسخی که همکاران به این سوال دادند به دلیل فراوانی گسترده در سه سطح زیاد ، متوسط و کم  و نیز تمایل تقریباً بیشتری بر انتخاب گزینۀ متوسط نیاز به بررسی ریشه دارتری در این امر دیدیم. ابتدا به اهمیت این موضوع می پردازیم: هر گاه حرف از رابطۀ خانه و مدرسه به میان می آید اولین چیزی که به ذهن می رسد شوراهای اولیا و مربیان مدارس است. هر چند مسئولین نظام آموزشی تلاش زیادی برای بارور ساختن این شوراها دارند اما عملاً آنچه در اکثر انجمن های مدارس که نیاز بیشتری به این تعامل در آنها  میباشد، دیده می شود ، جدای از عدم حضور مستمر بسیاری از والدین ، خصوصاً پدران ، مسائل حاشیه ای است که بیشتر جلسات را دربرمی گیرد. در مواردی نیز به علت عدم زمانبندی مناسب و نیز محدودیت تعداد جلسات  حداکثر شش جلسه در سال کارآیی این جلسات پایین تر از حد مورد نیاز است. طی بررسی که در کتاب آموزش و پرورش در دولت هفتم[8] بعمل آمده ، در سال 80  از تعداد 18258658 دانش آموزحدود 3102160 ولی در جلسات حضور داشتند که نسبت به سالهای قبل بیشترین میزان بوده یعنی از هر 6 دانش آموز یک ولی آن هم بصورت نامرتب در جلسات شرکت کرده اند و از هر 5 نفر تنها یک نفر پدر شرکت کرده است. این آمار نشان می دهد بستر مناسبی برای ارتباط خانه و مدرسه هنوز ایجاد نشده است.(البته آمار ارائه شده برای پدران درمدارس موردتحقیق بخش احمد آباد و ناحیه 2 مشهدبسیارکمتر میباشد.) در برخی مدارس ارتباط اولیا و مربیان خصوصاً در مقطع ابتدایی از طریق دفترچه  انجام می شود که این نیز مشکلات خاص خود را دارد که یکی از این مشکلات مطالعۀ مطالب توسط دانش آموز است که گاهی باعث عدم ارتباط درست بین اولیاء ومربیان  می شود.

 عدم توجه به مسائل تربیتی و کمبود اطلاعات تربیتی خانواده ها در رابطه با پرورش صحیح فرزندان و امور تحصیلی آنها روز بروز آمار نابهنجاریهای رفتاری و اعمال غیراخلاقی و تبهکاری و جنایات را افزایش داده است. یکی از بهترین اقدامات در تقلیل این روند رو به رشد ، بالا بردن سطح اطلاعات خانواده و برخورد صحیح آنها با مسائل و مشکلات محیط خارج از منزل می باشد.

  اصل مهم در تربیت، هماهنگی و ثبات در رفتار والدین و مربیان است و این همآهنگی با ارتباط تنگاتنگ خانه و مدرسه امکان پذیر است. اگر مسئولیت انتقال مفاهیم تربیتی از سوی مدرسه به خانه و از هر دو به دانش آموز به صورت هماهنگ و در چارچوب اطلاعات صحیح علمی و دینی صورت پذیرد و بپذیریم که مربیان نقش کلیدی در تربیت و تأثیر بر خصوصیات روحی دانش آموزان دارند و این باور برای کارگزاران نظام نیز ملکه باشد برای به فعلیت رساندن این مهم و کمک به رشد و شکوفایی عاطفی و روانی و اجتماعی فرزندانمان و پرورش نوجوانان و جوانانی صالح ، دانا ، پویا ، خلاق و متعهد باید گامی فراتر از این اندازه برداشته شود و با چند جلسه کلیشه ای به دنبال نتیجه مثمر ثمر نباشیم. با توجه به اینکه این تحقیق با بررسی منطقۀ روستایی احمد آباد و ناحیۀ 2 مشهد که تقریبا"ازنواحی مستضعف نشین جامعۀ شهری است صورت گرفته ، نکته ای که به ذهن ما می رسد این است که باید به گونه ای جهت از بین بردن بسیاری از معضلات خانوادگی که چه بسا آنچه رادر مدرسه رشته ایم را پنبه می سازد، سعی در ایجاد ارتباطی عمیق تر بین خانه و مدرسه داشته باشیم. وزارت بهداشت سالهاست  با طرح خانه های بهداشت که بصورت رایگان خدماتی را در اختیار افراد قرار می دهد توانسته مردم را جذب خود کند. واکسیناسیون رایگان ، کنترل های دوران حاملگی ، تهیه برخی از داروهای لازم بطور رایگان و … باعث جذب افراد زیادی به این مکان شده که خود از بسیاری از خطرات احتمالی سلامتی و بهداشت جامعه کاسته است. به نظر می رسد اگر بتوان از طریق مدارس با پشتیبانی سازمان آموزش و پرورش بصورت رایگان و مناسب امتیازات خاصی به خانواده های با سطح اقتصادی پایین در زمینۀ آموزشی داده شود مثلاً با حضور در جسلات لوازم التحریر و یا موارد دیگری را بطور رایگان دریافت کنند و نیز تشویقات خاصی برای پدران و مادران فعال که بطور مستمر در جلسات حضور دارند صورت پذیرد و نیز حضور معلمان  آموزشی نیز  درکنارمدیر آموزشگاه ومربی پرورشی در این جلسات تأثیر زیادی بر افزایش حضور اولیاو ثمر بخشی جلسات دارد.

اگر این گردهمایی ها بصورت سازمانی انجام شود و حالت قانونمندانه تری پیدا کند از نظر روحی ایجاد انگیزۀ بیشتری خواهد کرد. در مناطق مرفه تر با ایجاد جذابیت های فرهنگی نظیر حضور افراد بانفوذ،مشهور وبا  بنیۀ علمی بالاترتأثیر بسیاری بر افزایش انگیزۀ شرکت در جلسات خواهد داشت.

 

 

 

 

 

امور تربیتی وآموزه های دینی

 

سوالات طرح شده در پرسشنامه در مورد موضوع مهم تأثیر امور تربیتی بر آموزه های دینی دانش آموزان  به شرح زیر بود :

 1- ضرورت ارتباط تنگاتنگ متصدیان امور تربیتی با حوزه و مراجع دینی برای اثر بخشی بیشتر مربیان در این زمینه  که 60% گزینه ی زیاد و 40%  متوسط مد نظرشان بود .

2- میزان رضایت دانش آموزان از رسیدگی به مشکلات دینی توسط مربیان که 70% این میزان را متوسط دانسته اند.

3- تعداد مناسب نمازخانه و سالن اجتماعات و امکانات فرهنگی که 75% ضعیف و متوسط بر شمرده اند .

4- میزان ثمربخشی برنامه های پرورشی بر آموزه های دینی دانش آموزان 60% متوسط و 40% زیاد به شمار آورده اند .

بهتر دیدیم این بخش را با جمله زیبای امام (ره)ادامه دهیم :

 

«اگر چنانچه معلم یک معلمی باشد که دعوت به نور بکند ، دعوت به صلاح بکند ، دعوت به اسلام بکند ، دعوت به اخلاق صالحه بکند ، دعوت به ارزشهای اسلامی بکند ، آن ارزشهایی که عندالله ارزش است، اگر معلم این کار را بکند، همانطور که انبیاء مردم را از ظلمت به نور می کشاندند، این معلم هم این بچه ها را از ظلمت به نور وارد می کند و همین شغلی است که شغل انبیاء است

نماینده ی ولی فقیه در استان فارس و امام جمعه[9] شیراز نقش امور تربیتی را افزایش احساس مسئولیت در دانش آموزان دانستند و بر ضرورت ارتباط نزدیک و تنگاتنگ امور تربیتی و آموزش و پرورش با حوزه های دینی تاکید کردند . آیت الله حائری نیز هدف شهید رجائی را از ایجاد امور تربیتی افزایش مسئولیت پذیری دانش آموز مطرح کرده اند و این امور با توجه به ارتباط تنگاتنگی که با مسائل دینی و مذهبی دارد نیاز به همکاری حوزه با آموزش و پرورش را امری مهم مطرح می نماید.

به گزارش این خبرگزاری 59 درصد جوانان از عدم توجه به مسائل دینی و تربیتی و اخلاقی در مدارس اظهار نارضایتی کرده اند.

شریف زاده در همایش آسیب شناسی تربیت دینی این خبر را تأیید نموده و پرورش نفوس انسانی و معارف دینی را از عوامل مهم تربیت دینی بشمار آورده است. اجتماع ، خانواده ، فرد ، همسالان ، مدرسه و مذهب نهادهای اساسی در شکل گیری هویت دینی اعتقادی فرد است. شهید رجائی و باهنر معتقدند که مربیان زمانی با انبیاء هم صف و با امام عدل هم ردیف هستند که آموزش را از محتوای تزکیه پر کنند.

«امام ره»  : اگر تذهیب در کار نباشد علم توحید هم به درد نمی خورد.

 رئیس ستاد اقامه نماز کشور گفت[10] : «40 هزار مدرسه در سراسر کشور فاقد نمازخانه هستند .»

سری به مدارس منطقه احمدآباد بزنیم[11] : «هر روز که در مسیر راه رسیدن به منطقه احمدآباد در جاده مه گرفتۀ آن سری به ابرها می زنیم و باز می گردیم به سلام دستان سرمازدۀ بچه ها پاسخ می گوییم و با نفسی عمیق در هوای دودآلودی که سراسر سالن و کلاسها را فراگرفته است و بوی تند نفت نیم سوختۀ بخاریهای قدیمی و کهنه، به روزهایی می اندیشیم که پشت نیمکتهای مدرسه می نشستیم و انشا می نوشتیم که زیبایی های زمستان را توصیف کنید. اینجا اما زیبایی زمستان را گم کرده ایم. در این منطقه با 102 مدرسه و 5200 دانش آموز گاهی ذهنمان را از کلاس سرد و هوای آلوده به دود و فضای نامناسب (از نظر تنفسی) خارج می کنیم و به دنبال آدمهای خوب می گردیم! راستی آدمهای خوب (خیّرین و مسئولین) برای 102 مدرسه ، 600 بخاری سالم باید تهیه کنند و می اندیشیم که شاید سرگرم آدم برفیهای شهری شده اند!!! هر روز قرارمان این است که در میعادگاه عشق با شنیدن «حیّ علی الصلوة» دلهایمان را راهی دیار نور کنیم و از ساغر معنویت با یکدیگر جرعه ای بنوشیم. شاید اگر دستی مهربان دستمان را می فشرد و با ایجاد ارتباطی پاک و عارفانه پلی می ساخت میان دانش آموز و معنویت ، دانش آموز و هویت دیگر نیازی به حضور و غیاب صفهای جماعت و تعیین جایزه و … نبود. که عشق به نماز و نیایش درونی می شد. در 102 مدرسه به دنبال باغبانی بودیم که بذر آفتاب گردان داشت و آفتاب گردان می کاشت. او می گفت: آفتاب گردان نور را می شناسد و راهش را بلد است. او می گفت : اگر آفتاب گردان بکاریم ، هرگز خورشید را با نوری دیگر اشتباه نمی گیریم. اما در این مدارس فقط چند باغبان به تعداد انگشتان یافتیم. آرزو کردیم کاش در دل هر دانش آموز ، بذر مسجدی می کاشتیم ، آنگاه هر کدامشان مسجدهای دلشان را برمی داشتند و به میعادگاه نماز ، روان می شدند. وقتی دلهای مسجدی رو به قبلۀ پاکیها سجدۀ شکر می کردند و کوله بار نیازهایشان را به میهمانی خدا می آوردند ، حتماً باغبان نیز مشتی آب معنویت و حیات انسانی به پای بذرها می ریخت. افسوس که باغبانها کم شده اند. شاید باغبان دیار ما هم به دیدار کشیشانی رفته اند که هر یکشنبه به آفتاب گردانها سری می زنند.

در این افکار غوطه ور بودیم که نوبت به ما رسید تا وضو سازیم و خود را مهیّای چیدن خوشه ای از نور نماییم که سوز سرمای آب منبع سرمازدۀ مدرسه سراسر وجودمان را لرزاند. با بچه ها دستانمان را به گرمای زیر بغل هایمان سپردیم تا زنجیر نور دلهایمان سست نشود و اشتیاق در لابلای درد استخوان ها رنگ نبازد و در این حال به آمار 40 درصد تأمین آب گرم مدارس منطقه در سال گذشته تاکنون می اندیشیم که با کمبود سوختی که برای کلاسها هم داریم فکر می کنید چند روز در هفته دانش آموزان از آب گرم بهره مند هستند؟

به سوی محل قرارمان راهی می شویم. حتماً آدمهای خوب محل قرار ملاقات با نور را برایمان مهیا کرده اند. مکانی از نور و  شور و  سرور    اما گرد و  غبار موکتی خشک که از گوشه ی راهرو پهن

 می شد تا به حریم ملکوت نماز برویم و آن طرف تر مأموری که بچه ها را به نماز خواندن می خواند رشتۀ افکارمان را برید و نمازی در مدت 15 دقیقه با مسئولین مدرسه و مربیان در سالن مدرسه برپا شد و بعد هم موکت جمع شد و مجدداً راهرو برای عبور و مرور باز شد و ما هنوز به دنبال باغ و باغبان و مشتی آب و آفتاب می گشتیم. همراه با بهت از اینکه چگونه چندین مدرسه ساز در کشوری با دین اسلام یادشان می شود نمازخانه بسازند. (70 درصد مدارس منطقۀ احمدآباد فاقد نمازخانه هستند).

نبود امکانات مناسب اعم از نمازخانه ، آب گرم ، روحانی و برنامه ای مدوّن جهت برگزاری صحیح نماز جماعت در مدارس خصوصاً مناطق روستایی باعث کاهش تعمیق باورهای مذهبی در دانش آموزان شده است. آنچه مطلب مهم تری به نظر می رسد اینکه مسئله نماز در مقطع ابتدایی به ویژه دبستان های دخترانه کمرنگ است درحالیکه یکی از مهمترین و اساسی ترین فعالیت های امور تربیتی باید این امر باشد.

شانزدهمین اجلاس سراسری نماز در تاریخ 15/6/86 با عنوان نماز و خانواده ، به مدت دو روز و با حضور رئیس جمهور و چند تن از وزراء آغاز شد. در این اجلاس آقای قرائتی خاطرنشان کرد که لازم است این نقیصه در مدارس ابتدایی رفع شود و با استفاده از زبان نسل جدید به مهارت نمازآموزی پرداخت و با استفاده از ابزار قصه و هنر و احیاء نمازخانه ها و مساجد گامی در این جهت برداشت. در این میان آنچه نباید از نظر دور بماند تلاش مربیان پرورشی است که با تمام مشکلات باز هم به دنبال توصیه شهیدان رجائی و باهنر در سال 1359 که بحث ترویج فرهنگ نماز را در رأس فعالیت های فرهنگی و تربیتی مدارس قرار دادند در مقاطع راهنمایی و متوسطه صورت می پذیرد. اما در مقطع ابتدایی فقط با یک جشن تکلیف و مختصری توجه در روزهای خاص مذهبی بصورت بسیار کمرنگ به این مهم پرداخته می شود. دانش آموز دختری که در 9 سالگی به سن تکلیف می رسد و می بیند در محیط فرهنگی مدرسه توجه شایانی به نماز نمی شود و چه بسا در خانواده هم در بسیاری از موارد بطور صحیح به این فریضه توجه نمی شود چگونه پس از سه سال گذشت از سن تکلیف می توان این فریضه را در درونش نهادینه کرد. درحالیکه بزرگان دین توصیه نموده اند نماز را دوسال قبل از سن تکلیف مورد توجه کودک قرار دهیم. در مورد استقبال از نماز جماعت ما باید دانش آموزان را دو دسته در نظر بگیریم. یک دسته که تنها با داشتن امکانات مناسب (نمازخانه ، آب گرم ، روحانی) به استقبال نماز می روند و نیاز چندانی به ارشادهای خاص ندارند که به نظرما با عدم وجود امکانات مناسب در کشوری اسلامی آن هم به میزان 70 درصد کمبود امکانات ، ظلمی عظیم در حق این گروه دانش آموزان می شود.(بخشهای محروم مانند احمد آباد مشهد) و اما دستۀ دوم دانش آموزانی که به دلایل متعدد نیاز به بسترسازی مناسب و فرهنگ سازی غنی دارند و این تلاش بی وقفه و عالمانۀ مربیان و روحانیت را می طلبد .(نواحی مرفه تر مشهد)از جمله اقداماتی که در آموزه های دینی انجام گرفته است. مسابقات قرآن و اذان و احکام و … است که در اصل اهمیت و لزوم و تأثیرگذاری آن هیچ جای شبهه ای نیست اما وقتی به اجرای این برنامۀ پربار و ارزشمند می نگریم حقیقت چیز دیگریست. اجرای سرسری و نامناسب این مسابقات و در نهایت تنها حضور 2000 دانش آموز در مسابقات کشوری تأمین کنندۀ نیازهای روحی و معنوی دانش آموزان نیست. آیا بهتر نیست با فراهم آوردن امکاناتی مناسب راه را برای تعداد بیشتری از دانش آموزان باز کنیم؟ آیا با رواج فرهنگ دینی و ملی مذهبی سدی محکم برای نفوذ تهاجم های متعدد غیراخلاقی نمی سازیم؟ در برنامۀ مردم ایران سلام در آذرماه 86 موضوع جالبی شنیدیم «مسجد کبود تبریز که در حدود سالهای 850 هجری ساخته شده است در قسمتی از این مسجد سنگی یکسره هست که کتیبه ای بر آن از آیات الهی حکاکی شده که در انتهای آن بخشی از آیه نوشته نشده است. حکاک در پاسخ به اینکه چرا کار را نیمه تمام گذاشته می گوید : این کتیبه بی عیب و نقص است پس تمامش نمی کنم تا همگی به یاد داشته باشیم که تنها خداست که کارش بی عیب و نقص است.» آری اگر هر هنری و هر علمی را به نور معنویت صیقل دهیم اگر به هر دانش آموز وضوی عشق و ایمان بیاموزیم ، در هر مرحله ای از زندگی اش حکاک مسجد کبودی می شود که در تمام لحظات نور خدا را حس می کند و در این حریم جایی برای هجوم شیطانک ها نیست. در زمینۀ بهبود وضعیت فرهنگ سازی نماز در قشر دانش آموز علاوه بر کارهای انجام شده راه حل هایی به نظر می رسد که می تواند کارساز باشد :

1-  ایجاد جذابیت برای نمازخانه ها. نمازخانۀ مدارس باید زیباترین و جذاب ترین بخش از مدرسه باشد و حریم آن هر چند روز توسط یک دانش آموز کلیدداری شود و کلیددار نمازخانه آرمی مخصوص داشته باشد.

2-  زنگ نماز در مقطع ابتدایی از کلاس دوم ابتدایی به عنوان یک ساعت مشخص اختصاص داده شده و برگزار شود تا از ابتدا این مهم در وجود فرزندانمان نهادینه شود.

3-  فایل یا کمدی با هدایا و جوایز مختلف و انواع نقل و شکلات برای پذیرایی های کوچک پس از نماز و برنامه های مدون و جذاب و کوتاه که بصورت مسابقات و یا قصه خوانی و خواندن متنهای ادبی زیبا توسط مربیان و دانش آموزان انجام شده و جوایزی نیز به این افراد داده شود.

4-  متأسفانه ما بیشتر از رجاء فرزندانمان را با خوف آشنا می سازیم و به جای توصیف بهشت ، جهنم را به یاد بچه ها می آوریم وبه جای پرواز روح به سمت و سوی بالهای لطیف فرشتگان آنان را به فرار از چنگال  شیطان می خوانیم. خدا را با نام می خوانیم اما کمتر او را یالطیف صدا می زنیم.

5-  خواندن معانی دعاهایی نظیر دعای صباح که معنای بسیار زیبا و لطیفی دارد ، خواندن اشعار و نثرهای ادبی که با زبان شیوای مادری ماست بچه ها را تحت تأثیر قرار داده و چنان بر سر شوق می آورد که گاه خواندن دعاها با جملات عربی بدون توضیح برای درک معانی  آن برای بچه ها خسته کننده می شود و جذابیت شرکت در حریم ملکوتی را در آنها کم می کند. اگر ابتدا با زبان شیوای فارسی آنان را به راه دعا و نیایش بکشانیم ، یقیناً کوله بارشان را کم کم آمادۀ حرکت در مسیر حق خواهند کرد : «سالهای سال درخت سیب نام خدا را زمزمه کرد و با هر زمزمه ای سیبی سرخ به دنیا آمد. آدمها همه اسم خدا را دوست داشتند ، بچه ها اما بیشتر. وقتی که سیب می خوردند خدا را زمزمه می کردند و دهانشان بوی خدا می گرفت و درخت سیب همچنان سیب هدیه می داد به کودکانی که دندانهایشان هنوز تازه درحال جوانه زدن بود …»[12] میان نامهای خدا اما لطیف را دوست تر می دارم. با این نام احساس می کنم سوار بر بال فرشته ها به آسمانها سری می زنم «یا لطیف اِرحَم عبدک الضعیف» باید میان روح دانش آموز و پروردگار عشق مادرانه را زنده ساخت. باید بر روی تخته سیاه ها با گچ نور نوشت که تکه ای از بهشت را می توان در لابلای مناجات های دسته جمعی یافت. باید هر بار که گام در محیط نمازخانۀ مدرسه می گذاریم عشق بفروشیم به بچه ها به قیمت یک لیوان آب زلال برای عوض کردن تنگ آب ماهی دلمان ، آن وقت حتماً برای خرید عشق ، یک لیوان آب خواهند آورد و خواهند آمد حتی زودتر از ما.

6-  روحانیون اقامه کننده نماز نقشی بسیار مهم و اساسی در جذب دانش آموزان به نماز جماعت دارند. در مدرسه ای نماز جماعت با مدیر مدرسه با آهنگی زیبا خوانده می شد. 60 درصد دانش آموزان در یک نظرخواهی لذت بردن از قرائت دلنشین مدیر را دلیلی بر شرکت در نماز جماعت بیان کردند!!

7-  تعیین هفته های نامگذاری شده تحت عنوان هفتۀ نماز و راستگویی ، نماز و همدلی و نماز و همیاری و … و تشویق نفرات برتر از نظر احترام بر این موارد.

8-  اهمیت دادن به مناسبت ها در نماز جماعت و پذیرایی های کوچک با همکاری دانش آموزان و حتی تعیین روز تولد قمری بچه ها و تبریک و شادباش آن در برنامه های نمازخانه ای

9-      زمان برگزاری نمازکه اگر کمتر از 40 دقیقه باشد عملاً تأثیر قابل ملاحظه ای مشاهده نخواهیم کرد.

10-ادارۀ امور نمازخانه ، جشن ها و عزاداری های مذهبی توسط دانش آموزان و اهمیت دادن به خلاقیت ها و پیشنهادهای مناسب دانش آموزان در این زمینه.

11-آنچه  مهم است اینکه برای پایدار کردن ارزش های دینی باید مدرسه به محیطی تربیتی و دینی به صورت همه جانبه تبدیل شود و بجای سخنان خشک و بی روح و تکراری بتوان با برنامه هایی جذاب ، روح سرشار از انرژی و کنجکاوی نوجوان و جوان را تحت تأثیر قرار داد.

اینکه چگونه جلسات سخنرانی آقایان پناهیان ، قرائتی و نقویان نسبت به دیگر روحانیون  نسل جوان رابیشتر به سوی خود جذب کرده ، خود بیان کنندۀ این است که شیوایی و روشهای خاص در سخنوری جذابیت و کشش در جوانان ایجاد می کند. آقای قرائتی از زبان طنز یاری می جوید و جناب پناهیان از حس لطیف عاشقانه و عارفانه مدد می جوید و جناب نقویان از ادبیات و نظم و نثر زیبا و دلنشین فارسی.

 

 

"رفته بودم سر حوض    

[13] تا ببینم عکس تنهایی خود را در آب

آب در حوض نبود

   ماهیان می گفتند : هیچ تقصیر درختان نیست

ظهر دم کرده تابستان بود  

  پسر روشن آب  لب پاشویه نشست

و عقاب خورشید آمد او را به هوا برد که برد

به درک راه نبردیم  به اکسیژن آب ،

 برق از پولک ما رفت که رفت

ولی آن نور درشت      

 عکس آن میخک قرمز در آب

که اگر باد می آمد دل او  پشت چین های تغافل می زد ، چشم ما بود

روزنی بود به اقرار بهشت

تو اگر در تپش باغ خدا را دیدی ، همت کن

و بگو ماهی ها حوضشان بی آب است

باد می رفت به سروقت چنار         

 من به سروقت خدا می رفتم

 

میزان بهره مندی دانش آموزان از برنامه های امور تربیتی

 

دراین پژوهش میزان غنی بودن محتوای فعالیت های پرورشی توسط مربیان80 درصد متوسط ارزیابی شد.

جذابیت برنامه هابا  70 درصدمتوسط نظر سنجی  شد

اثر بخشی برنامه ها بر حس مسئولیت پذیری ، خلاقیت و همکاری دانش آموزان 69 درصد متوسط برآورد شد.

 استقبال دانش آموزان در شرکت در برنامه ها 60 درصد زیاد ارزیابی شد.

اثربخشی اردوها 63 درصد زیادنظرسنجی شد.

 میزان توجه به خصوصیات عاطفی و اجتماعی در برنامه ها 60 درصد زیادبر آورد شد.

با توجه به نظرات همکاران در منطقه احمدآبادو ناحیه 2 مشهد به نظر می رسد در محتوای فعالیت ها مشکل یا کاستی خاصی مشاهده نمی شود بلکه مشکل بر سر راه ، پارازیت های بین راهی یک پیام است. یعنی شاید در برگزاری و انجام صحیح فعالیت ها مشکل داریم. فعالیت های طراحی شده در مدارس اعم از : نماز جماعت ، اردو ، تعاونی های مدارس ، نمایش ، تئاتر ، نمایشگاه ها ، مسابقات ، فعالیت های تابستانی ، هلال احمر ، روزنامه دیواری ، نشریه ، مراسم ایام ا.. ، شوراهای دانش آموزی و … همه در بطن خود تأثیراتی بسیار مهم و مثبت بر روحیات دانش آموزان دارد. به شرط اینکه اصل هدفمندی خود را از دست ندهند و در ظواهر محدود نگردند. مبانی تربیتی فعالیت های پرورشی باید به دقت بررسی و اجرا گردد. مثلاً یکی از برنامه های بسیار جذاب برای دانش آموزان ، اردوهای دانش آموزی است. در طول سال با توجه به مشکلات عدیده ای که بر سر راه مربیان است بهر حال چند اردو را برای دانش آموزان برنامه ریزی و اجرا می کنند. اردوها بسته به نوعشان ، اهدافشان متفاوت است: اردوی تفریحی ، سیاحتی ، اردوی آموزشی ، اردوی دیدار با مسئولین یا علما و …

لزوم هدفداری و در عین حال قدم برداشتن در راستای هدف مورد نظر، تناسب برنامه ها ، ساماندهی ، مدت زمان اردو ، اعضای تعیین شده در اردو ، مکان و موقعیت اردوگاه هر کدام از اهمیت خاصی برخوردار است. همچنین برای اثربخش بودن اردوها باید الگودهی صورت گیرد و در قالب برنامه های خاص الگویابی در همکاری و همیاری ، حفظ بیت المال ، خودسازی ، مسئولیت پذیری ، عبادت ، تلاش ، کار و … صورت پذیرد و الگوهای مناسب تأثیری بر دانش آموزان داشته باشد. مبانی تربیتی در الگوها به شرح زیر است: نظم و انضباط ، بهداشت ، کسب مهارت های جسمی و فنی ، خوشرویی ، کار و تلاش ، ایثار و گذشت ، خودکفایی و فعالیت ذهنی.

این همه ، نیاز به برنامه های مدون دارد که اکثراً در اردوها در حد متعارف انجام نمی شود و تقریباً نتایج مورد نظر در حد کافی حاصل نمی شود مگر اینکه ارزشیابی مورد نظر برای اردوها انجام شود. از جمله ارزشیابی از نتایج تربیتی اردو ، ویژگیهای رفتاری و اخلاقی اعضا و مربیان ، ارزشیابی از میزان آموزش و تعلیم و تربیت که این ارزشیابی ها باید طبق معیارها و اصول پیش بینی شده باشد. نه فقط به صورت نظرسنجی. آنچه قابل اهمیت است اینکه مربیان باید بدانند هرگونه رفتار در اردو باید دارای پیام باشد وحتی رفتارهای جزئی خود یک پیام در اردو محسوب می شوند. مثلاً سادگی در خوراک و پوشاک ، انجام کارهای خدماتی به همنوعان بدون درنظر گرفتن مقام و موقعیت، خود درسهایی اخلاقی و مثبت را به دنبال دارد که شاید در چارچوب مدرسه این امکان کمتر وجود داشته باشد.

 اما مشکلاتی بر سر راه برنامه های امور تربیتی وجود دارد: اولین مشکل بر سر راه برنامه های فرهنگی و هنری تأمین هزینه های این برنامه هاست. آنچه در مناطق متوسط و ضعیف مورد بررسی قرار گرفته این است که در مورد پشتیبانی مالی ادارات تقریباً 60 درصد پشتیبانی را ضعیف و 30 درصد متوسط ، قلمداد کرده اند. اکثر مدارس مکان مناسبی که بتوان آن را کتابخانه نام نهاد ندارند یا کلاسی که به انباری بی شباهت نیست و یا قسمتی از سالن به تحویل کتاب اختصاص یافته که 60 درصد مدارس فاقد کتابخانه هستند. صرف امانت دادن چند کتاب که اکثراً هم خیلی متنوع نیست بدون فرهنگ سازی و مطالعه در مدارس کمکی به بهینه سازی وضع مطالعاتی قشر محصل نخواهد کرد. نداشتن کتابخانه و کتابهای مناسب در مدارس خود پیامی آشکار در کم اهمیت قلمداد کردن مطالعه است. مسابقات کتابخوانی و پرسش مهر که هفتمین دورۀ آن تاکنون اجرا شده در مناطقی مثل احمدآباد بسیار کمرنگ است. اکثر دانش آموزان از فرهنگ مطالعه و کتابخوانی و علم تحقیق و پژوهش  درحد بسیار ضعیف بهره مندند. بی توجهی نظام آموزش و پرورش به این امر مهم مشکل بزرگی برای جامعۀ کشوری در حال و آینده ایجاد می کند. روح پژوهش گری و مطالعه و تحقیق اگر در درون فرزندان ما کمرنگ شود ، انگیزه ها ، خلاقیت ها و پیشرفت های علمی به مخاطره می افتد. جشنواه خوارزمی خاص مناطق و مدارس سطح بالاست. مسابقات علمی و المپیادها به دلیل فاصله طبقاتی و نبود امکانات پژوهشی و آموزشی برای دانش آموزان مناطق محروم هرگز جز در شرایط خاص و موارد استثنائی رتبه ای به همراه نخواهد داشت ، در حالیکه دانش آموزانی مستعد در این مناطق وجود دارند که در محرومیت ، استعدادهایشان به فعلیت نمی رسد.

اگر در برنامۀ آموزش و پرورش ساعات مطالعه به دروس افزوده شود و کتابخانه های مدارس احیاء شود می توان امید داشت برنامه های تربیتی در این زمینه به ثمر نشیند.

در مورد برنامه های اردوهای علمی ، پژوهشی و … نیز این مناطق با مشکلات مشابه مواجه هستند مثلا در منطقه احمدآباد در 65 کیلومتری [14] جاده مشهد – تربت حیدریه اردوگاهی مناسب برای دانش آموزان وجود دارد که متأسفانه به دلیل عدم رسیدگی به آن متروکه مانده است که گاهی این مشکلات هزینه های پرورشی را چندبرابر می کند. طی مسافت های طولانی و خطرات ناشی از آن ، فاصلۀ فرهنگی بین دانش آموزان شهر و روستا وآسیب پذیری بچه های روستا از برخی برخوردهای غیرفرهنگی دانش آموزان شهری و هزینه های ایاب و ذهاب و … این اردوها را به یک یا دوبار در سال تقلیل داده است. عدم موفقیت در رسیدن به مقام های بالای مسابقات نیز این دانش آموزان را از ادامۀ اردوهای مسابقاتی محروم می کند و عملاً نقش اردوها در آموزش و پرورش مناطق محروم را به صفر می رساند. نظرسنجی دانش آموزان نشان داده که آنها برنامه های با شور و نشاط و متنوع و جذاب را می پسندند و در قالب این برنامه ها ، آموزه های آنان بسیار پیشرفت می کند. بهرحال تا زمانی که مسابقات ورزشی ، فرهنگی و هنری در یک حالت عادلانه از نظر امکانات برابر ایجاد نشود ، هیچ کدام تأثیر قابل ملاحظه ای بر خلاقیت ، مشارکت ، مسئولیت پذیری و … دانش آموز نخواهد داشت چراکه اکثر خانواده های روستایی و ضعیف جامعه که دچار محرومیت های اقتصادی و فرهنگی هستند ، استعدادهای دانش آموزان را نادیده می گیرند و آموزش و پرورش هم هیچگونه حمایت مالی و امکانی برای آنان ایجاد نمی کند. جناب آقای ملکی[15] 90 درصد دانش آموزان را محروم از امکانات و تسهیلات ملی کشور برآورد کرده اند و این معضل با چند مسابقۀ نمادین قابل حل نخواهد بود. در مدارس روستایی اکثر جشن ها با همت و همکاری مربیان آموزشی و پرورشی با هزینه شخصی انجام می شود. جای تأسف است که در مناطق محروم هم جهت مسابقات  از دانش آموزان هزینه هایی دریافت می شود. پس برای نهادینه شدن اهداف رفتاری و شخصیتی دانش آموزان در برنامه های پرورشی باید با تأمین هزینه های بخشی از کلاسهای با کیفییت بالا  بصورت مستمر توسط سازمان و ایجاد واحد های عکاسی ، نقاشی ، خوشنویسی و ارائه خدمات به خانواده بزرگ معلم و دانش آموز وایجاد واحدهای کامپیوتری رایگان و مناسب برای دانش آموزان و معلمان و حذف برخی مسابقات غیرضروری و جایگزین کردن هزینه های آن در کارهای مثمر ثمرتر، مثلاً بجای برگزاری مسابقات سرود که هرگز در شرایط عادلانه ای انجام نمی شود از مسابقات شعرهای محلی و بومی و سنتی استفاده شود تا هم تعمیق فرهنگ خودی به دانش آموزان القا شود و هم شرایط برای مناطق روستایی بهتر شود.بتوان گامی در بهبود وضع بی عدالتی امکانات فرهنگی برداشت .

 

 

تاثیر معلمان پرورشی و آموزشی درپیشبرد اهداف  تربیتی

 

دربارۀ اثربخشی مشارکت معلمان آموزشی در امور پرورشی 60 درصد همکاران اثربخشی را زیاد و 40 درصد متوسط دانسته اند وضرورت  ارتباط بین برنامۀ ساعات پرورشی و فعالیت های پرورشی را نیز 60 درصد زیاد دانسته اند. اینکه چگونه این ارتباط را میان مسئولین آموزشی و پرورشی محکم تر کنیم نیاز به تغییرنگرشی و فرهنگ سازی دارد. آنگاه که تعلیم و تربیت را برآموزش و پرورش ، و پرورش را بر آموزش مقدم سازیم و این باور را در افکار ریشه دار کنیم که تا پرورش صحیح صورت نگیرد آموزش به تنهایی آینده ساز فردایی روشن و پاک و مقتدر در سایۀ تقوا نخواهد بود. یقیناً همکاری چنان خواهد شد که میان آموزش و پرورش دیگر فاصله ای نخواهد بود. این مطلب نیاز به تغییرات زیربنایی مهمی در آموزش و پرورش دارد. کانت می گوید : «در بین ابداعات بشر دو تا از بقیه مشکلتر است: هنر مملکت داری و حکومت و هنر تعلیم و تربیت» در مورد اثربخشی معلمان آموزشی و پرورشی در امور پرورشی موفقیت مربی تا حد زیادی در گرو استقلال عملی است که او دارد بشرط اینکه این استقلال با سواد بالای کاری و مطالعه و تحقیق و آگاهی های لازم و مداوم و با تماس افراد باتجربه به خودکفایی لازم برسد و در هر موقعیتی مربی بتواند تصمیمی درست در شرایط خاص بگیرد. این امر نیاز به آموزش دارد چرا که هر معلمی پیش از هنر آموزش باید سرشار از هنر پرورش باشد و در پرتو تلاش و ایمان به تعلیم و تربیت بپردازد. متأسفانه برخی قوانین همانطور که در صفحات قبل هم گفته شد علیرغم قابل اجرا نبودن در همه جا بطور یکسان اجرا می شود. ساعت پرورشی برای هر 25 نفر یا هر 4 نفر در هر دو صورت به کار مدارس روستایی نمی آید و باید مانند بقیه دروس با همان ساعت ثابت مثلاً 4 روز در هفته ، حضور مربی پرورشی در تنها یک مدرسه باشد. حضور مربی پرورشی یک روز در هفته عملاً جلوی تمام فعالیت های مثمر ثمر را می گیرد. ارتباط مناسب بین مربی و دانش آموز ایجاد نمی شود. اطلاع رسانی های لازم و تعامل های مفید بین مربیان و معلمان آموزشی ایجاد نمی شود. زمان کافی برای ارتباط دانش آموزان با مربی پرورشی در پرسش نامۀ  80 درصد کم را تأیید کرده اند و همکاران معتقدند گاهی حتی برای شناسایی دانش آموزان هم ،  با حجم کاری زیاد مربی پرورشی ، این زمان کافی نیست ضمن اینکه کلاسهای پرورشی با همکاران آموزشی پر می شود که اگر با اطلاع رسانی و علم آموزی صحیح صورت پذیرد مشکل خاصی شاید ایجاد نکند اما اعمال سلیقه های مختلف به دلیل تخصصی نبودن عملاً کلاسهای پرورشی را ناکارآمد کرده است. در سال86 در منطقۀ احمدآباد از جمع 1092 ساعت پرورشی مورد نیاز 649 ساعت به مربی پرورشی و بقیه ساعات با همکاران آموزشی تکمیل شده ، با این حال سازمان از حضور همکاران آموزشی در جلسات ضمن خدمت پرورشی امتناع می کند و این جای بسی تعجب است که با وجود به حد نصاب نرسیدن کلاس و انحلال کلاسها در برخی زمانهای خاص باز هم اجازۀ شرکت به همکاران غیرتخصصی داده نمی شود درحالیکه به نظر ما این نوع کلاسها لازمۀ فن معلمی است وباید برای ساختن پلی محکم برای حرکت به سوی رفع نقیصه های بزرگ آموزش و پرورش یکی از گامهای موثر همین برگزاری کلاسهای تربیتی برای کلیۀ همکاران باشد. آنچه غنی بودن کلاس پرورشی را پوشش می دهد آموزش صحیح 1+10 مهارت است[16]:

1-     خودآگاهی

2-     همدلی

3-     روابط بین فردی

4-     برقراری روابط موثر

5-     رویارویی با هیجان

6-     رویارویی با استرس

7-     حل مسئله

8-     تصمیم گیری

9-     تفکر خلاق

10- تفکر نقادانه

11- توکل به خدا

اینکه محتوای فعالیت ها و یا مطالب کتاب مهارتهای زندگی از این موضوعات غنی است جای شکی نیست اما اینکه آیا توانایی مربیان تا چه حد است؟ آیا با وجود مشکلات متعدد روحی و جسمی و مادی و معنوی که بر سر راه بسیاری از همکاران است رسیدن خود مربیان به این 1+10 مهارت امکان پذیر بوده؟ (چو از دل برآید ، بر دل نشیند)

رشتۀ تحصیلی بسیاری از مربیان با فعالیت امور تربیتی مربوط نبوده و اطلاعات روان شناسی  این همکاران ضعیف است پس باید شرایطی فراهم شود تا این همکاران در دانشکده های علوم تربیتی به ادامه تحصیل پرداخته و یا جایگزین مناسبی برایشان باشد و آنان به بخش آموزشی مرتبط با مدرکشان بازگردند. اردوهای آموزشی و تفریحی در طول سال تحصیلی تأثیر خوبی بر روحیات همکاران دارد. رسیدگی به وضع معیشتی همکاران ، انگیزه و فرصت مطالعاتی را در همکاران افزایش می دهد. حجم فعالیت های زیاد پرورشی و گستردگی و تنوع موضوعات مانع اجرای صحیح و متمرکز آن توسط یک مربی می شود. برخی از موضوعات باید در محدودۀ دروس هنر و دینی قرار داده شوند. فقر انگیزشی و نگرشهای نه چندان مطلوب و مثبت به شرایط مادی و اقتصادی زندگی باعث

 بی اشتهایی روانی و کاهش انگیزۀ کار فعال و پویا در بین متخصصان و مربیان مربوطه شده است. در آموزش و پرورش یک مربی نباید در طول روز  چالشها و مشکلات متعدد اقتصادی مثل اجاره نشینی ، اقساط و وام های مختلف ، هزینه های مختلف آموزش فرزندان خود و … را داشته باشد. فاصله زیاد محل کار و منزل باعث کمبود زمان و همچنین خستگی های مضاعف می شود که خود سدی است برای انجام پروژه های موردنظر علمی و تحقیقاتی. با توجه به نقش سازندۀ مربی در آیندۀ هر جامعه و داشتن تعهد و مسئولیت خطیر تربیت کودکان و نوجوان و جوان و تأثیر مستقیم بر شکل گیری شخصیت آنان باید باسوادترین ، رشدیافته ترین ، متعهدترین ، الگوترین افراد مطابق با ارزشهای حاکم بر جامعه به عنوان معلم مشغول به کار باشند و آنقدر از نظر روحی و روانی و مادی و معنوی تأمین باشند که بتوانند نقش تربیتی و اثربخشی خود را به بهترین شیوه انجام دهند. مربیان مقطع ابتدایی باید از نخبه ترین افراد جامعه انتخاب شوند و حقوقی برابر با استادان دانشگاه داشته باشند و نیز باید به یاد بیاوریم که شأن و منزلت معلم روز بروز درحال پایین آمدن و نزول است و این بزرگترین خطری است که می تواند یک جامعه را تهدید کند. نکتۀ دیگری که در مقطع راهنمایی و دبیرستان اهمیت بسزایی دارد تربیت سیاسی و اجتماعی مربیان و دانش آموزان است. با نگاهی عمیق بر این مسئله می بینیم یکی از راهکارهای فعال و پویا کردن فکر دانش آموزان و مربیان ، برگزاری جلسات پرسش و پاسخ و اطلاع رسانی های اجتماعی و سیاسی است که در اکثر مدارس حالت کلیشه ای به خود گرفته و در قالب انجمن های دانش آموزی به مطالبی محدود اکتفا می شود. برقراری ارتباط با دانش آموزان توسط مسئولینی که توانایی برخورد صحیح با این قشر را دارند بسیار لازم و ضروری است. تشکل های دانش آموزی با پایبندی بر اصول اعتقادی مانند زمان دفاع مقدس بار دیگر باعث می شود به جوانانمان اعتماد کنیم و این اعتماد و میدان دادن به جوانان به دنبال خود انگیزه و اعتماد به نفس و خلاقیت و آینده ای روشن را در پی خواهد داشت.

 

                                                                                                              انشأ ا...

 

 

 

 

 

 

 

 

 

نتیجه گیری

 

با توجه به داد ه ها ی جمع آوری شده وتجزیه وتحلیل اطلاعات به دست آمده ازنمو نه های آماری عمده ترین یافته های پژوهشی  این مقاله  به شرح ذیل می باشد:

- تعدیل وظایف مربیان پرورشی با توجه به کثرت برنامه های امور تربیتی

- افزایش ساعات تخصیص یافته به در س پر ورشی

- باز نگری در تخصیص زمان حضور مربی در مدارس مناطق  روستایی

- لزوم مشارکت معلمان آموزشی جهت پیشبردبرخی  از اهداف امور تربیتی،  مثل برگزاری مسابقات هنری و دینی که می توان بعضی از این امور را به معلمان مربوطه واگذار نمود.

- ضرورت حضور مشاور در مدارس ابتدایی و راهنمایی.

- کافی نبودن امکانات رفاهی ، فرهنگی و هنری مثل نماز خانه ها وکتابخانه ها  وضرورت رسیدگی به نیازهای مدارس   جهت رسیدن به سطح استاندارد امکانات مورد نیاز.

 - لزوم پشتیبانی مادی و معنوی مسئولین سازمان آموزش وپرورش از امور تربیتی .

- تحکیم روابط خانه و مدرسه جهت برقراری هماهنگی بین آموزش

های تربیتی آنها با استفاده از شیوه های ایجاد انگیزه برای حضور پر رنگ تر اولیا ءدر مدارس .

- توجه لازم و کافی به آموزه های دینی خصوصا" نماز در مقطع ابتدایی (در مدارس دخترانه).

- لزوم افزایش سطح آگاهی و تخصص مربیان امور تربیتی  خصوصا" در زمینه مشاوره و روانشناسی کودک و نوجوان.

 - لزوم ارتقاء مدارج  علمی وتخصصی آموزگاران مقطع ابتدایی با توجه به اهمیت زیر بنایی دوران ابتدایی و در راستای آن بالا بردن سطح معیشتی ایشان برای افزایش توان مند سازی دانش آموزان توسط آنها.

- ضرورت تخصیص ساعت پرورشی در مدارس ابتدایی بصورت مجزا و سازمان یافته (با توجه به نظر سنجی انجام  شده از مربیان ابتدایی) .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

منابع و مأخذ

 

 

1-     افزور – غلامعلی ، نشریه پیوند (فروردین 81 – اسفند 80 – بهمن 80 – دیماه 80 – آذر 80 – اردیبهشت 80 – تابستان 77 -  تابستان 71) چاپ مهر

2-     اسفندی – غلامحسین ، شجره طیبه امور تربیتی ، انتظارها و واقعیت ها

3-     بهاری – صیف اله و جوادیان – نرگس ، مشاوره و راهنمایی در مدارس

4-     حاجیان – غلامرضا ، رشد مشاور مدرسه 1386

5-     حسینی – سیدمهدی (بیرجندی) ، مشاور والدین در مسائل تربیتی و تحصیلی فرزندان با هشدارهای تربیتی 1382 ، انتشارات اساطیر

6-     خبرگزاری دانشجویان ایران ، برگرفته از مخزن سازمان پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی 13/8/86

7-     خبرگزاری مهر ایران ، برگرفته از مخزن سازمان پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی 15/6/86

8-     دلاور – علی ، روش تحقیق در روانشناسی و علوم تربیتی ،  1375 ، نشر ویرایش

9-     زاهد – مرتضی ، فلسفه تربیت و فعالیت های تربیتی ، 1375 ، نشر آوای نور

10-کاظمی- یحیی ، آموزش و پرورش  از خردسالی تا جوانی ، 1377 ، آستان قدس رضوی

11-ملکی – صفی اله ، نشریه رسالت ، لزوم احیای امور تربیتی ، 18/10/84

12-نارضایتی جوانان از آموزه های دینی ، برگرفته از مخزن سازمان پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی ، 2/9/86

13-نشریه ابرار ، کارکرد آموزش و پرورش ، موفق اما ناکافی (عشیری یزدان) ، 12/12/76

14-نشریه ارزشها ، امور تربیتی و نسلی که از دست می رود ، آستان قدس رضوی

15-نشریه جمهوری اسلامی ، مربیان باغبانان مهربانی ،  برگرفته از مخزن سازمان پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی ، 1/8/79

16-وزارت آموزش و پرورش ، فصلنامه مدیریت در آموزش و پرورش (بهار 79 – تابستان 75 – تابستان 73 – پاییز 73)

17-وکیلیان – منوچهر ، فعالیت های تربیتی و اجتماعی ، 1378 ، چاپ میهن



[1] - العلمُ نورٌ یغذفُهُ ا.. فی قلب مَن یشاء

[2] - العلم نِعمُ دلیل (میزان الحکمه) – امیرالمومنین(ع)

[3] - رشد مشاور مدرسه – ویژه نامه اعتیاد 1386

[4] - همان مأخذ

[5] - همان مأخذ

[6] - همان مأخذ

[7] - مشاوره و راهنمایی در مدارس – ص 94

[8] - آموزش و پرورش در دولت هفتم – صفحات 35 و 115

[9] - دانشجویان ایران 13 آبان 86 برگرفته از اینترنت

[10] - خبرگزاری مهر اراک 15/6/86 برگرفته از اینترنت

[11] - نقدی بر منطقه از زبان همکاران در این منطقه

[12] - برگرفته از نوشته های عرفان – نظر آهاری

[13] - سهراب سپهری

[14] - برگرفته از روزنامه قدس – شهریور 86

[15] - نشریه رسالت – 18/10/84

[16] - برگرفته از کتاب مهارتهای زندگی


کلمات کلیدی: